Di Malaysia, ramai yang menggunakan perkataan “gastrik” sebagai istilah umum untuk sebarang ketidakselesaan di bahagian atas abdomen. Bagaimanapun, menurut Dr. Sou Jing Kim, Pakar Bedah Am, Gastro-Usus Atas & Bariatrik di Pusat Perubatan Sunway, Bandar Sunway, ini adalah suatu mitos perubatan.
“Tiada istilah seperti sakit gastrik,” kata Dr Sou. “Gastritis ialah istilah yang merujuk kepada radang yang dilihat di bawah mikroskop, bukan diagnosis yang boleh dibuat hanya berdasarkan gejala.”
Sebaliknya, doktor membezakan antara dispepsia berfungsi, simptom senak tanpa masalah struktur, dan punca organik seperti ulser peptik atau kanser perut peringkat awal.
Gejala ketidakselesaan berfungsi termasuk kembung perut, cepat kenyang, sendawa, atau loya. Gejala yang melibatkan penurunan berat badan tanpa sebab, hilang selera makan, sakit perut bahagian atas yang berterusan, muntah, atau anemia, tidak boleh diabaikan sama sekali.
Khususnya, prevalens dispepsia dilaporkan setinggi 15% dalam kalangan penduduk luar bandar dan 25% dalam kalangan penduduk bandar1.
Pakar Bedah Am, Gastro-Usus Atas & Bariatrik
Pentingnya Pilihan Gaya Hidup
Walaupun banyak kes ketidakhadaman tidak memudaratkan, tabiat gaya hidup boleh mempertingkatkan ketidakselesaan dan risiko kanser.
Makanan yang diawet dan jeruk, ikan masin, daging yang hangus atau dibakar (barbeku), dan pengambilan makanan yang diproses secara berlebihan merupakan penyebab utama. Merokok dan alkohol pula menambahkan tekanan kepada lapisan perut.
Dr Sou menjelaskan bahawa “gastrik” bukan sahaja disebabkan oleh makanan pedas, seperti yang dipercayai oleh ramai rakyat Malaysia. “Faktor risiko yang lebih besar ialah diet keseluruhan, merokok, alkohol, dan jangkitan H. pylori,” katanya.
Peranan Tersembunyi H. pylori
Helicobacter pylori (H. pylori) adalah bakteria yang menjangkiti lapisan perut dan diiktiraf sebagai karsinogen kelas 1, bermakna ia boleh menyumbang kepada kanser perut.
Secara global, setinggi separuh daripada populasi mungkin membawa bakteria ini. Walau bagaimanapun, kelaziman lebih rendah di Malaysia, iaitu sekitar 20 hingga 30%.
“H. pylori dengan sendirinya tidak menyebabkan kanser secara langsung. Tetapi, jangkitan kronik mencetuskan keradangan. Ini boleh merosakkan lapisan perut secara perlahan, membawa kepada gastritis atrofi, perubahan prakanser, dan akhirnya kanser,” jelas Dr Sou.
Jangkitan ini biasanya didiagnosis sama ada melalui endoskopi dengan biopsi (kaedah terbaik) atau pilihan bukan invasif seperti ujian nafas urea atau ujian antigen najis.
“Berita baiknya ialah H. pylori boleh dirawat. Doktor akan menetapkan gabungan antibiotik dengan perencat asid selama dua minggu. Dalam beberapa kes, ujian susulan diperlukan untuk memastikan pembasmian jangkitan sepenuhnya,” Dr Sou mengingatkan.
Secara ringkasnya, jika gejala “gastrik” yang biasa tidak pulih selepas dua minggu mengambil ubat, atau jika ciri-ciri membimbangkan muncul, pergilah lakukan endoskopi.
Berhenti Meneka, Lakukan Endoskopi
Di Malaysia, ramai pesakit melengahkan endoskopi kerana takut. Namun, skop moden kini lebih nipis daripada satu sentimeter, ubat pelali adalah rutin, dan prosedur mengambil masa kurang dari 10 minit.
“Kebanyakan pesakit terkejut kerana mereka berasa selesa. Mereka sering memberitahu saya selepas itu bahawa mereka tidak merasainya pun,” kata Dr Sou.
Selain diagnosis, endoskopi juga membolehkan doktor melakukan biopsi pada kawasan yang mencurigakan dan juga merawat ulser tertentu secara langsung. Alat canggih seperti pengimejan berbantukan AI, yang sudah digunakan secara meluas di Jepun dan Korea, kini sedang diperkenalkan di Malaysia bagi mempertingkat pengesanan awal.
Pakar Perunding Onkologi Klinikal
Dr. Vance Koi Yung Chean, Pakar Perunding Onkologi Klinikal di Pusat Perubatan Sunway, Bandar Sunway, menambah bahawa program endoskopi di negara-negara tersebut telah terbukti berkesan dalam mengesan kanser perut lebih awal.
“Di Malaysia, tumpuan adalah pada kumpulan berisiko tinggi, iaitu mereka yang mempunyai sejarah keluarga yang tinggi, jangkitan H. pylori yang lama, atau masalah gastrik yang kronik,” katanya.
Kanser Perut: Ancaman yang Disangka ‘Gastrik’ Biasa
Walaupun merupakan antara penyakit yang dikenali, kanser perut tidak tersenarai dalam 10 jenis kanser utama di Malaysia. Oleh sebab itu, ia kurang menjadi keutamaan saringan berbanding kanser payudara, kolorektal, dan paru-paru.
Walaupun begitu, apabila ia berlaku, ia sering dikesan pada peringkat lewat.
“Kanser perut kadangkala dipanggil ‘pembunuh senyap’ kerana gejalanya tidak spesifik. Apabila pemeriksaan yang sewajarnya dilakukan, penyakit itu sudah berada di peringkat lanjut,” kata Dr Vance.
Evolusi Rawatan Kanser: Dari Pembedahan ke Imunoterapi
Walaupun pembedahan kekal sebagai tunjang utama rawatan untuk kanser gastrik setempat, kemajuan terkini seperti teknik invasif minimum seperti pembedahan laparoskopik atau robotik, meningkatkan keselamatan pesakit dan juga membolehkan pemulihan yang lebih pantas bagi sesetengah pesakit.
Akan tetapi, menurut Dr Vance, bidang onkologi tidak lagi tertumpu kepada pembedahan semata-mata. “Peranan saya adalah untuk menyokong rawatan pembedahan dengan terapi sistemik. Ini termasuk kemoterapi, terapi sasaran (targeted therapy), dan imunoterapi, sama ada sebelum atau selepas pembedahan, untuk meningkatkan hasil jangka panjang dan mencapai kepuasan pesakit,” jelas Dr Vance.
Tambah beliau, alat yang lebih baharu seperti pemprofilan molekul boleh mengenal pasti biomarker, membolehkan pakar onkologi menyesuaikan rawatan individu dengan ubat sasaran. Walaupun pilihan ini mungkin belum rutin di Malaysia, ia menunjukkan hala tuju masa depan rawatan.
Jangan Abaikan Sakit Perut Berterusan!
Jangan anggap ketidakselesaan perut yang berterusan sebagai ‘gastrik’, tegas kedua-dua pakar.
“Jangan ambil antasid tanpa nasihat doktor, ia hanya melegakan simptom untuk sementara dan tidak menyelesaikan punca sebenar. Jika sakit berterusan, atau anda mengalami penurunan berat badan, anemia, atau muntah, pergilah dapatkan pemeriksaan doktor,” nasihat Dr Sou.
Dr Vance turut menyuarakan perkara yang sama dari perspektif penjagaan kanser. “Dengan pengesanan awal dan rawatan yang tepat, pesakit berpeluang menikmati kehidupan yang lebih berkualiti dan lebih panjang. Keluarga tidak perlu berasa terasing, kerana rawatan kini jauh lebih maju dan membantu berbanding sebelumnya.”
Rujukan
Penafian: Sebarang maklumat, informasi serta petua yang terdapat dalam artikel ini adalah untuk tujuan pendidikan sahaja dan tidak boleh dianggap sebagai nasihat perubatan daripada pihak KelabMama. Untuk sebarang kebimbangan berkaitan kesihatan, anda dinasihatkan untuk berunding dengan pakar kesihatan atau pengamal perubatan sah.
Ketahui lebih banyak acara dan berita trending sekarang untuk Mama Papa DI SINI!
