Kelahiran seorang cahaya mata adalah detik yang paling membahagiakan untuk setiap pasangan. Namun, kegembiraan boleh bertukar menjadi kebimbangan apabila masalah jantung dikesan.
Di Malaysia, kemajuan terkini dalam kardiologi pediatrik memberi sinar harapan baharu. Diagnosis adalah langkah pertama dalam perjalanan yang memberi harapan buat si kecil.
“Penyakit jantung kongenital (CHD) menjejaskan kira-kira 1 daripada setiap 100 bayi,” kata Dr Lim Wooi Kok, Pakar Perunding Pediatrik & Pakar Kardiologi Pediatrik di Pusat Perubatan Sunway, Bandar Sunway (SMC).
“Walau bagaimanapun, dengan kemajuan teknik imbasan dan rawatan masa kini, impian untuk melihat anak-anak ini membesar menjadi dewasa lebih cerah berbanding dekad-dekad yang lalu.”
Masalah jantung dalam kalangan kanak-kanak terbahagi kepada dua kategori:
Kongenital (sejak lahir):
- Termasuk masalah jantung kongenital asianotik atau jantung “merah jambu” (pink heart).
- Masalah jantung sianotik yang dikenali sebagai keadaan “bayi biru”.
- Sering dikesan sejurus selepas lahir, terutamanya melalui saringan oksimetri (saturasi) bayu baru lahir yang dilakukan dengan betul, apabila tahap oksigen bayi dikesan lebih rendah daripada 95%.
- Ultrasound jantung (ekokardiografi) dilakukan untuk mengesahkan diagnosis.
- Masalah jantung sianotik seperti Tetralogy of Fallot, Transposition of the Great Arteries, dan Pulmonary Atresia adalah lebih serius dan memerlukan perhatian segera apabila bibir dan anggota badan bayi bertukar menjadi biru.
Selepas lahir (dihidapi kemudian):
- Termasuk penyakit Kawasaki, penyakit injap reumatik, atau aritmia.
- Biasanya hadir dengan gejala demam berpanjangan, sakit dada, atau pengsan.
- “Murmur” jantung biasanya kedengaran semasa pemeriksaan, dan ekokardiogram diperlukan untuk mengesahkan diagnosis.
Pengimejan Jantung dengan Jelas dan Tepat
Pakar Perunding Pediatrik & Pakar Kardiologi Pediatrik
di Pusat Perubatan Sunway,
Bandar Sunway (SMC)
Dr Lim, pakar jantung yang berpengalaman dalam pengimejan jantung, menggunakan teknologi canggih seperti ekokardiografi, CT, dan MRI. Dengan teknologi ini, beliau boleh melihat jantung secara terperinci dalam bentuk 2D, 3D termasuk imbasan terperinci untuk menilai sejauh mana setiap sudut otot jantung berfungsi, terutama bayi baru lahir, kanak-kanak, hinggalah ke pesakit dewasa yang menghidapi penyakit jantung kongenital (ACHD).
“Tidak semua pakar kardiologi dilatih untuk melakukan pengimejan keratan rentas bagi membina semula atau membaca imej kompleks ini. Tetapi, memiliki kemahiran ini membolehkan kami memahami jantung kanak-kanak dengan ketepatan yang jauh lebih tinggi,” katanya.
“Keupayaan untuk memvisualisasikan jantung kanak-kanak dalam 3D membantu kami untuk merancang rawatan yang lebih selamat dan diperibadikan.” Beliau menjelaskan bahawa teknologi pengimejan tomografi berkomputer (CT) terbaharu, iaitu CT pengiraan foton (PCCT), direka untuk memberikan imej 3D jantung yang terperinci sambil mengambil kira tahap pendedahan radiasi. Ini adalah amat penting dalam pengimejan pediatrik.
“Perkembangan ini membantu kakitangan klinikal melihat struktur kecil dengan lebih jelas, sekali gus dapat memberikan perancangan rawatan yang selamat dan tepat,” tambah beliau.
Masalah jantung kongenital seperti Atrial Septal Defect (ASD), Patent Ductus Arteriosus (PDA), dan Ventricular Septal Defect (VSD) kini boleh dirawat melalui intervensi perkutaneus – prosedur invasif minimum yang dilakukan melalui kateter kecil di pangkal paha.
- Prosedur & Pemulihan: Mengambil masa beberapa jam, dan kanak-kanak biasanya boleh pulang dalam tempoh beberapa hari sahaja berbanding seminggu dua jika melalui pembedahan jantung terbuka.
- Penjagaan Selepas Rawatan: Mengekalkan kebersihan mulut yang baik dan mematuhi nasihat pencegahan endokardi tips adalah penting untuk perlindungan jantung jangka panjang.
Demi Si Kecil: Sokongan untuk Keluarga
Menjaga kanak-kanak dengan CHD memerlukan kesabaran dan ketabahan. Mereka sering menghadapi kesukaran menyusu, pertumbuhan yang perlahan, atau memerlukan lawatan hospital yang berulang.
“Setiap teguk susu yang mereka minum memerlukan usaha yang besar kerana mereka menggunakan begitu banyak tenaga hanya untuk bernafas,” jelas Dr Lim. Ibu bapa harus memantau ubat-ubatan, menghadiri janji temu susulan, dan pada masa yang sama menguruskan kerjaya dan kewangan. Ia sememangnya satu perjalanan sepanjang hayat.
Walaupun teknologi semakin maju, beban emosi terhadap keluarga tetap berat. “Ibu bapa sering menyalahkan diri sendiri. Tetapi kebanyakan kes adalah disebabkan faktor genetik atau berlaku secara kebetulan. Risiko CHD meningkat sedikit kepada 2-3% jika ibu bapa atau adik-beradik turut menghidapinya,” kata Dr Lim.
Dr Lim turut menambah bahawa sokongan emosi daripada doktor serta ibu bapa adalah amat penting. “Kami sentiasa mengingatkan keluarga bahawa mereka tidak keseorangan. Dengan penjagaan yang betul, kebanyakan kanak-kanak dapat menjalani kehidupan yang aktif.”
Penjagaan Berterusan
Satu komitmen, satu ikatan seumur hidup antara doktor dan pesakit kerana kanak-kanak yang menghidapi penyakit jantung kongenital memerlukan penjagaan seumur hidup. “Saya masih merawat beberapa pesakit saya selepas 20 tahun. Mereka kini sudah dewasa dan ada yang sudah berkahwin,” katanya.
Nasihat Dr Lim kepada ibu bapa: “Jangan panik. Dengan teknologi dan kepakaran hari ini, kebanyakan masalah jantung boleh dirawat melalui diagnosis awal dan rawatan yang betul.” Beliau menekankan bahawa pencegahan dan pemeriksaan susulan adalah sama pentingnya dengan rawatan. Beliau menggalakkan saringan berkala dan vaksinasi untuk melindungi kanak-kanak daripada jangkitan.
Sebelum Kelahiran: Sinar Harapan Melalui Ekokardiografi Fetal
Sistem kesihatan Malaysia kini jauh lebih maju dan berkembang pesat, termasuk ekokardiografi fetal yang membolehkan masalah jantung dikesan sebelum bayi dilahirkan. Ini memberi masa kepada ibu bapa untuk bersedia dan doktor untuk merancang kelahiran yang selamat serta intervensi segera jika perlu.
“Ibu mengandung kini boleh menjalani pemeriksaan jantung bayi dalam kandungan seawal minggu ke-18 hingga ke-22. Penjagaan yang sewajarnya boleh diberikan bersama pakar obstetrik jika terdapat masalah. Ini boleh menjadi faktor penentu dalam menyelamatkan nyawa.”
Dr Lim berasa optimistik: “Masa depan kardiologi pediatrik di Malaysia adalah cerah. Kita melihat lebih ramai pakar dilatih dalam pengimejan dan intervensi canggih. Setiap satunya membawa lebih harapan.”
Beliau menambah, “Di sebalik setiap kejayaan perubatan, tersimpan impian setiap ibu bapa untuk melihat anak mereka membesar, ketawa, dan hidup dengan sempurna. Dengan kemajuan terkini, impian tersebut semakin menjadi kenyataan buat anak-anak di seluruh Malaysia.”
Penafian: Sebarang maklumat, informasi serta petua yang terdapat dalam artikel ini adalah untuk tujuan pendidikan sahaja dan tidak boleh dianggap sebagai nasihat perubatan daripada pihak Kelab Mama. Untuk sebarang kebimbangan berkaitan kesihatan, anda dinasihatkan untuk berunding dengan pakar kesihatan atau pengamal perubatan sah.
Terokai lebih banyak tip keibubapaan untuk Mama Papa dan anak-anak di SINI.